====== Kontenery na gruz Warszawa ======
Spalanie odpadów wówczas nie recykling
12 września 2016Posted in środowisko
Jakoś ciągle ostatnio powraca u nas na blogu temat odpadów, bo gryzie nas myśl tych recyklingowych super statystyk wśród niektórych krajów. Prezentuje się, że Szwecja uważa spalanie odpadów za recykling. Czy dobrze?

Szwecja liderem recyklingu, jednak lub na pewno?

Przy okazji naszego wpisu o idei zero odpadów podaliśmy zestaw statystyk dotyczących gospodarki odpadami wśród europejskich krajów. Przytoczyliśmy za Eurostatem, że 99% odpadów nie wchodzi na składowiska w Niemczech, Danii, Belgii, Holandii i Szwecji. Tak właśnie… Szwecja.

Lubimy tenże region  [[http://grupa-gruzex.pl|Kontenery na gruz Warszawa]] za skandynawskie rozwiązanie do utrzymania, wzornictwo i kolorystykę wnętrz, świetnie zapakowane w kartony meble IKEA, a ponadto podkradające energię nowe Volvo XC90 i ekologiczne opakowania Tetra Pak. Nie wrzuca to faktu, że Szwedzi trochę nas oszukali.

Oficjalna strona Szwecji pokazuje jak doskonale radzą sobie z myślą odpadów. Nazywają swoje stanowisko rewolucją recyklingową. Brzmi bojowo, a jak jest naprawdę? 50% odpadów w Szwecji jest spalanych w sklepach termicznego przekształcania odpadów (jak brzmi fachowo nazwa spalarni), do czego się oficjalnie przyznają. Mimo to sami myślą, iż toż nie jest wspaniałe rozwiązanie, ani nawet dobry recykling.

Co ciekawe (czy zastanawiające) mniej energii wymaga recykling i ponowne użycie braków w porównaniu do ich spalenia i ponownego wytworzenia danych towarów. Kiedy więc dlatego możliwe, że Szwedom udaje się wykazywać, że tylko 1% odpadów wchodzi na składowiska, a reszta jest zależna recyklingowi?

spalanie odpadow szwecja
Spalanie braków w Szwecji robi się m.in. w spalarni Gärstadverken w Linköping / Źródło: C.F. Møller, Foto: Åke E:son Lindman

Dobra definicja podstawą sukcesu

W języku potocznym mawia się, że dobry bajer, to pół sukcesu. Podobnie sytuacja zawiera się z dobrze rozumianymi definicjami. Unijna Informacja o odpadach 2008/98/WE (i za nią własna polska ustawa o brakach) określa recykling jako:

jakikolwiek proces odzysku, w ramach którego materiały odpadowe są ponownie przetwarzane w wyniki, produkty lub substancje brane w minionym celu lub własnych celach. Bierze to ponowne przetwarzanie materiału organicznego, przecież nie obejmuje odzysku sił i ponownego wykorzystywania na produkty, jakie biorą być wykorzystane jako paliwa czyli do celów wypełniania wyrobisk.
Jak czytamy recykling nie obejmuje odzysku energii, co przedstawia nie chwila nie bardzo niż to, że spalanie odpadów nie zalicza się do tej liczby. Szwedzi za to występują wykres, na jakim dość sprytnie nazywają spalanie odpadów recyklingiem energii (ang. energy recycling).

spalanie odpadow recykling szwecja
Czy spalanie braków to recykling energii? / Źródło: sweden.se

Co dużo, szwedzka organizacja poruszająca się gospodarką odpadami (Avfall Svergie) uświadamia sobie zapisy Dyrektywy tak, żeby im daleko pasował definicja. W dodatku II do tej Informacje są wymienione sposoby odzysku, a wśród nich recykling materiałów i użycie odpadów jako paliwa (przy założeniu spełnienia określonego wskaźnika efektywności energetycznej). Szwedzi twierdzą w własnej oficjalnej broszurze, że Dyrektywa uznaje efektywny odzysk energii z odpadów jako recykling.

Według nas toż dość naciągana interpretacja. Jak zapewne na przykładzie Szwecji unijna definicja pozostawia miejsce do manewru. Szwedzi (i chyba inne kraje z wielkimi wskaźnikami recyklingu) mogą w niniejszy sposób raportować ładnie wyglądające wyniki gospodarowania odpadami, czyli włączać spalanie odpadów do kategorii recyklingu. A czy tenże proces termicznego przekształcania braków jest chociaż trochę eko?

Czy spalanie braków jest ekologiczne?

W dzisiejszych czasach kwestia, czy obiekt jest zdrowe czy nie zależy (niestety) głównie od PR-owców. Wymagają oni właśnie się nagimnastykować przy opisywaniu danego towaru, żeby przeciętny Kowalski, Schmidt albo Svensson oddali się wykorzystać na stojące w opisie słówko „eko” albo wyrazy równoznaczne (np. czysty, zielony, organiczny, itp.). Tak między innymi cały świat oddał się wykorzystać na naturalnego diesla (sic!) od Volkswagena.

Pisząc pewien okres temuż o świetnie wyglądającej i zaopatrzonej w stok narciarski spalarni odpadów w Kopenhadze nazwaliśmy ją naturalną. Po głębszym zastanowieniu… nadal opieramy swoje danie, choć z stałymi zastrzeżeniami. Dlaczego?

Może spalanie odpadów nie istnieje w 100% ekologicznie, tylko jest absolutnie lepsze niż składowanie. W Polsce pomimo wprowadzenia nowego systemu gospodarki odpadami nie rozwiązano do ostatniej chwile problemu dzikich wysypisk. Strona z stojących składowisk odpadów będzie musiało być w drugich latach sukcesywnie zamykanych (tego wymagają przepisy i brak dostępnego miejsca), a drugich przecież łączyć nie chcemy.

spalanie odpadów spalarnia poznań
ITPOK czyli spalarnia braków w Poznaniu / Źródło: odzyskajkorzystaj.pl; Fot. Adam Ciereszko

Budować za to zależymy (i tworzymy) nowe instalacje do spalania odpadów. Przy ich realizowaniu i formie pragną być dokonane tzw. Best Available Technologies (BAT, najlepsze dostępne technologie) tak i tak krajowe przepisy. Za toż w trakcie użytkowania przestrzegane muszą istnieć zależne ilości dotyczące emisji różnych stosunków do powietrza, a także sposobów zagospodarowania odpadów powstających przy termicznym przekształcaniu odpadów. Tak, spalanie odpadów generuje odpady, w współczesnym także te złe.

Ludzie, którzy stanowili mieć czy już mieli domy w pobliżu planowanej spalarni odpadów zawsze protestowali (typowy syndrom „nie w moim sąsiedztwie” dotyczący te autostrad, biogazowni, czy schronisk dla zwierząt), bo obawiali się zanieczyszczenia powietrza. Spaliny z takiej instalacji muszą podlegać ciągłemu monitoringowi, wiec zakładając, że całość jest idealnie wybudowane i odnoszone nie winnym być przekroczone żadne normy.

Spalanie odpadów a zysk na klimat

Trzeba natomiast mieć, że spalanie odpadów (jak każde spalanie) [[http://grupa-gruzex.pl|Kontenery na gruz Warszawa]] miesza się z emisją CO2. Amerykanie z agencji środowiska zrozumieli ten problem i przybyli do wniosku, że spalarnie emitują więcej dwutlenku węgla (1 355 kgCO2/MWh) niż elektrownie węglowe (1 020 kgCO2/MWh) także te spalające gaz ziemny (515 kgCO2/MWh). Jak jednak uwzględni się, że stronę odpadów komunalnych stanowi biomasa (papier, jedzenie, drewno, itp.), to wówczas spalarnia emituje średnio 447 kgCO2/MWh (jednak ale na papierze). Bez żadnych emisji trudno się nie obejdzie.

Niemniej ale samo IPCC uznało spalanie odpadów za samo z rozwiązań ograniczenia emisji gazów cieplarnianych ze składowania odpadów. Przyczyna istnieje taka, że na składowiskach emitowany jest metan – gaz cieplarniany 21 razy dużo przychodzący na pełne ocieplenie w horyzoncie 100-letnim niż dobry dwutlenek węgla.

Spalanie odpadów stanowi dla leniwych

Skoro spalając odpady nie musimy się już tak martwić o ich składowanie, toż potężna by powiedzieć, iż to rewelacyjne rozwiązanie. Nie do celu właściwie jest. Zmniejszenie liczby odpadów trafiających do przysłowiowej dziury w roli jest jak najbardziej na plus, jednak na konkretną metę.

Jeśli chcemy stosować w utrzymanie zasady zrównoważonego rozwoju, to powinniśmy przede wszystkim nastawić się na zwiększanie recyklingu i ponownego wykorzystania materiałów w ruchu zamkniętym. Jeśli wrzucimy cenne odpady do pieca, to nie ma moce aby w ok. 900°C coś ocalało – wszystko przechodzi w kominek oraz w żużel. Zaś wtedy dziś raczej się do niczego nam nie przyda (no może poza żużlem, który jeśli spełnia surowe normy zawartości i wymywalności metali ciężkich potrafi być użyty jako środek do zasady dróg).

spalanie odpadów selektywna zbiórka
Kontenery na tworzywa sztuczne na poznańskim osiedlu / Źródło: zasoby własne

Świadomość, że odpady z swoich pojemników na śmieci dojdą do spalarni może negatywnie wpłynąć na ich selektywną zbiórkę. Myślimy bowiem, że w ostatni środek jeszcze bardziej dodajemy się do powstania energii elektrycznej i miłość, która stanowi uzyskiwana przy okazji termicznego przekształcania odpadów.

Niby tak, a jednak nie w ostatnim sprawa, żeby wytwarzać jak bardzo energii z braków. Wprawdzie Szwedzi muszą importować odpady od swoich sąsiadów, żeby zaspokoić potrzeby energetyczne swoich ponad 30 spalarni, lecz to nie śmieci mają decydować ważne źródło energii. Do użytkowania z pomocą dla ziemi są przecież odnawialne źródła energii.

Lepiej zapobiegać niż spalać

Rozwiązanie problemu odpadów winno być oparte o wartość obraną w unijnych regulacjach. W pierwszej kolejności jesteśmy przecież ograniczać wytwarzanie odpadów, a skoro się nam wówczas nie uda, to zdecydowanie powinien je więcej wykorzystywać. Gdy to także jest niemożliwe, to powinien skupić się na recyklingu. Dopiero po w atrakcję wchodzi odzysk odpadów poprzez ich spalenie. Składowanie to główna ostateczność.

Które mamy to wnioski? Spalanie odpadów jako wysoce tak, ale z osobą i nie kosztem podwyższania sobie recyklingowych statystyk, ani rozleniwiania społeczeństwa przy segregacji odpadów. Ekologiczność nie stanowi dla tego procesu znacznie duża, tylko na ostatni etap nic lepszego nadal nie wymyśliliśmy, a opcja do świata zero odpadów jeszcze kilku potrwa.